آنها سخن بگوييم . باوجود اين ، چيزى نيست كه خوانندهء قرآن را ، درحالىكه مىكوشد ، تا افكارى كه قرآن كريم بر آنها مشتمل است ، بفهمد ، مانع از اثرپذيرى وى گردد ، اوّلا به پيروى از حالاتى كه اين افكار بازگوكنندهء آنهاست و ثانيا به پيروى از احساسات رقيق و بالاخره از نوع راه و روش و سلوك وى . و نيز در صرف هشدارى كه به وجود پاداش مشخّصى ، راهنمايى مىكند ، فرصت‌هايى خواهد يافت كه توجّهات فراوانى با ارزش‌هاى متفاوت آميخته با تهديد به عذاب پيدا كند . اكنون كه به اين بخش معتدل و ميانه ( از بحث اخلاق ) رسيديم ، تدريجا تمام اين مراتب به هم پيوسته را بدون هيچ نوع گسستگى در شكل مستمر آنها مرور خواهيم كرد . با اين همه ، تمام همّ خود را صرف خواهيم كرد تا چهار مرحلهء اصولى را در آن ترسيم كنيم ، كه با مواضع گوناگونى - كه وجود آنها را در نزد اشخاصى فرض مىكنيم كه اين كلمات متوجّه آنهاست - توافق دارد : اوّلا - موضع پذيرش روشن و هم‌سوى با جريان و نظام ، باوجود اين‌كه اين موضع شايستگى براى مراتب و درجات مختلف را نيز دارد ، و آن موضعى است كه با سخن لطيف و تحريك‌كننده ، علاقه‌مند به بيان اين ارادهء پاكى است كه امكان دارد در جايگاه هستى خودنمايى كند ، بدون كمترين اشاره به هر نوع ضعف ممكنى . جز اين‌كه مدام توجّه ما را به حضور خدا و علم محيط او گوشزد مىكند : « وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ . » « 1 » ، « الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ . » « 2 » . چرا ؟ و براى چه ؟ . . . راز مطلب اينجاست كه مؤمن صادق در اين طرز تفكّر چيزى را مىيابد كه او را به راستى و تلاش هرچه بيشتر و تقويت تاب و توانش و ترقّى دادن خويش و چندين برابر نمودن كشش

--> - هم‌چنين آيات 153 و 154 و نيز آيهء 9 ، سورهء احزاب . ثالثا ، و در نهايت بعضى مواقع كه كمتر اتّفاق مىافتد ، هدف از گفته برحذر داشتن ما از غفلت است ، بلكه به ما خاطرنشان مىكند كه تنها خداى سبحان شايستهء درخواست است كه بگوييم : خدا را مىخوانم ! به او پناه مىبرم . . . . به راستى او مىشنود و مىبيند ( ر ك : سوره‌هاى انفال / 61 ، غافر / 56 ، فصّلت / 36 ) . ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 215 : و هر كار خيرى انجام مىدهيد ، خداوند از آن آگاه است . ( 2 ) - شعراء ( 26 ) آيهء 218 ، بقره / 215 ، 256 ، 271 ، آل عمران / 92 ، نساء / 35 ، 127 ، 128 ، طور / 48 ( - 2 الف و 7 ب ) : همان خدايى كه تو را به هنگامى كه برمىخيزى ، مىبيند .